مقالات سینمایی

قهرمان بودن

یادداشت الهه خیری درباره قهرمانان زن در سینمای ایران

سینماکات// : (قهرمان یعنی دلاور و پهلوان،کسی که دنبال چیزی است و از تمام موانع عبور میکند و بالاخره به آن دست می یابد.)

تعریف بالا ،تعریف دو خطی قهرمان در لغت نامه دهخداست ؛ او در عین سادگی قهرمان را توضیح میدهد. در سینما نیز قهرمان تعریف مشابهی دارد ؛ او دنبال هدفی است و برای رسیدن به آن از ضد قهرمان ها و موانع میگذرد. هرچند مدتی است که حضور فیلم های قهرمان محور در سینمای ایران کمرنگ تر شده است اما همچنان فیلم هایی هستند که فیلمنامه های آنها بر اساس قهرمان و ضد قهرمان نگاشته شده باشد.

بازیگران زن قهرمان نیز نقش های کمتر اما پر رنگ تر و جریان ساز تری را در سینمای جهان و به خصوص ایران ایفا کرده اند.

ترانه علیدوستی در من ترانه ۱۵ سال دارم

از قهرمانان زن سینمای ایران میتوان به بازی درخشان ترانه علیدوستی در فیلم (من ترانه پانزده سال دارم)اشاره کرد؛ بازیگری که در سن هفده سالگی نقش ابر قهرمانی را در سینما ایفا کرد که تا مدتها نقل محافل و مراسمات سینمایی و غیر سینمایی بود. نقش ترانه دختری بود که در عین سادگی دارای پیچیدگی های خاص خود بود او از اواخر نیم پرده اول در تلاش برای گرفتن شناسنامه بچه ی خود بود؛ اما در آخر از گرفتن شناسنامه سر باز زد ،ترانه دختری است که مادر خود را در کودکی از دست داده اما با جدیت تصمیم گرفته که با سن کم خود مادری را تجربه کند، همان نگاه ساده و عاشقانه ترانه در کلاس کافی بود تا او را در تصمیمش مصمم بدانیم ، قهرمان کم سن وسالی که در آن روزگار قهرمان زنان و دخترانی بود که مشکلات مشابه ترانه را داشتند، او به خوبی توانست در جامعه تاثیر گذار باشد و جریانی فراتر از سینما را رهبری کند؛ علیدوستی برای بازی در این فیلم به حق جایزه سیمرغ را دریافت کرد.

نوشین محمدی در سام و نرگس

از دیگر قهرمانان زن سینمای ایران میتوان به نوشین محمد خانی در فیلم سام و نرگس اشاره کرد؛ زنی که شاید کمتر کسی نام او را بلد باشد اما بازی او در فیلم (سام و نرگس) فراموش نخواهد شد، نرگس دختری در یک خانواده متمول و مذهبی بود که دل باخته دوست برادرش سام میشود و در نیمه دوم فیلم برای نجات عشقش به هر دری میزند. او از تنبیه و طعنه ها دیگران نمیترسد و فقط به اثبات آزادی سام می اندیشد در نقطه ایی از فیلم تسلیم میشود اما دریچه ی امیدی باز میشود ؛بازی خوب او در سکانس اخر زمانی است که از افسران فرصتی میخواهد تا پدرش برای رضایت بیاید و لبخند زیبای او پس از پایین آمدن سام از چوبه دار از قاب های لذت بخش سینمای ایران است.

لیلا حاتمی در لیلا

لیلا حاتمی اما در فیلم (لیلا) قهرمانی است بحث بر انگیز! زن صادقی که همان اول فیلم با چند دیالوگ زیبا تکلیف ما و مخاطب را روشن میکند؛ او قهرمانی است که شاید برای خیلی از مخاطبان قابل درک نباشد، زنی که بچه دار نمیشود دنبال همسری است برای شوهر خود تا او را به آرزوی بچه دار شدنش برساند؛ همسر او ابتدا با این کار مخالف است اما بعد تسلیم میشود سکانسی که در ماشین علی مصفا بعد از دیدن شقایق فراهانی رخ میدهد نقطه عطفی است که در آن دیگر لیلا راه بازگشت ندارد و برگشت به شرایط قبل در فیلم را غیرممکن میسازد این سکانس با بازی عالی لیلا حاتمی جلو میرود، بازی بدن و صورتی که احساس های خشم ،ترس،نفرت ،عشق و پنهان کاری را توامان با هم دارد؛ لیلا حاتمی برای این نقش جایزه بهترین بازیگر نقش اول زن را دریافت کرد.

مریلا زارعی در شیار ۱۴۳

مریلا زارعی هنرمند توانمندی که نقش قهرمانانه مادران شهید را به زیبایی بازی کرد؛ بله فیلم شیار ۱۴۳ روایتگر مادر شهیدی است که همچنان منتظر بازگشت فرزند خود است ،قهرمانی که برای کوچک ترین خبر از فرزندش هرچند هم نادرست لحظه شماری میکند. زنی که مخاطب را به داستان زندگی اش دعوت نه!بلکه او را به زندگی اش میکشاند. مریلا زارعی با پاهای برهنه اش برای رسیدن به خبری از فرزندش ،با رادیویی در کمر برای گوش دادن به اسامی اسرا،با لالایی های شبانه اش برای پسر کوچکش ذهن و احساسات مخاطب را درگیر میکند و سکانس در آغوش گرفتن استخوان های فرزندش و لالایی اخر برای او از بهترین سکانس های عاشقانه مادر و فرزندی در سینما ایران است. زارعی با بازی خوب خود گامی رو به جلو در عرصه بازیگری برداشت و همه را به تحسین واداشت. او برای بازی در این فیلم سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن را دریافت کرد.

نیکی کریمی در واکنش پنجم

نیکی کریمی در فیلم واکنش پنجم یاد آور تمام زنانی است که جسورانه برای رسیدن به حق خود تلاش کردند و از هیچ مانعی نمی هراسند درست مانند یک قهرمان!زندگی فرشته بعد از فوت همسرش وارد فاز جدیدی میشود؛ پدر شوهر او مرد با نفوذی است که برای ماندن بچه ها پیش مادرشان شرطی میگذارد تا او مجبور به ازدواج با پسر دیگرش شود. فرشته برای تسلیم نشدن میجنگد؛ از فرار به ساوه تا بوشهر ،او میخواهد خودش و بچه هایش در کنار هم زندگی آرامی را بگذرانند اما نفوذ حاج صفدر و خلاء های قانونی مانع از این خواسته میشود. نیکی کریمی با بازی در این فیلم توانست سیمرغ را از دیگر کاندیده ها برباید.

مژده شمسایی در سگ کشی

مژده شمسایی از آن دست بازیگرانی که اول بحث به آنها اشاره کرده ام. بازیگری که نادید گرفته شد ،فیلم (سگ کشی) اثر درخشان بهرام بیضایی فیلم جریان ساز و پرسر و صدایی بود ،گلرخ کمالی نویسنده ایی که به خاطر شک به همسرش او را رها کرده و به خارج از کشور رفته است پس از مدتی برمیگیرد و شوهرش را در دام میبیند او برای رهایی شوهرش همه کار میکند در این مسیر از همه چیز خود میگذرد دچار تحقیر و توهین و تجاوز میشود اما فقط به هدف خود فکر میکند و برای آن تلاش میکند. بازی درخشان مژده شمسایی در این فیلم نادید گرفته شد و او برای این فیلم جایزه ایی کسب نکرد.

کتایون ریاحی در شام آخر

کتایون ریاحی قهرمانی جنس عشق است ، شاید کمتر کسی باشد که فیلم (شام آخر) را ندیده باشد، میهن مشرقی پس از سالها زندگی مشترک با همسرش به دلیل اختلاف های فکری شان تصمیم به جدایی میگیرند. او با مانی جوانی زیبا آشنا میشود و تصمیمی خلاف عرف جامعه آن روز میگیرد، تصمیمی که حتی نزدیک ترین فرد به او هم آن را رد میکند اما پای عشقی وسط است که سن و سال نمیشناسد و عشق کار خود را میکند حتی اگر پای آّبرو وسط باشد؛ اما بازی زیبای او در فیلم دیده نشده است و به نامزدی جشنواره فجر بسنده کرده.

ساره بیات در ناهید

از دیگر قهرمانان زن میتوان به ساره بیات در فیلم (ناهید) اشاره کرد، واقعیت این است که ساره بیات به گونه ایی طبیعی بازی کرده است که میتوان او را ناهید معرفی کرد،ناهید فیلمی به دور از هرگونه شعار زدگی روایت زنی است که بعد از جدایی از همسرش میخواهد حضانت بچه اش را حفظ کند اما دل باخته مردی میشود. حال او بین بچه اش و زندگی آینده اش باید انتخاب کند، ناهید قهرمانی است بی آلایش که فقط میخواهد خوشبخت باشد. بازی ساره بیات نیز در این فیلم دیده نشد اما به جرات یکی از طبیعی ترین بازی ها بوده است.

حسیبا ابراهیمی در چند متر مکعب عشق

حسبیا ابراهیمی بازیگری که با بازی ساده اش دل آدم را به دست می آورد او در فیلم (چند متر مکعب عشق) نقش دختری عاشق پیشه را دارد اما سرکش نیست؛ او هم دلباخته است هم نمیخواهد روبه روی پدرش بایستد. او به همان اندازه که در فیلم مظلومانه میمیرد در جشنواره ها مورد بی مهری قرار میگیرد.

نگار جواهریان در نگار

نگار جواهریان در فیلم (نگار) بازی متفاوتی از خود اراِئه میدهد؛ او که در اکثر فیلمها نقش های آرام و صبوری را بازی میکند در این فیلم، جسورانه به دنبال قاتل پدرش میگردد. بازی نگار در این فیلم از سطح خودش بالاتر است مثلا اگر در فیلم های پیش سطح ۴۰ داشته در این فیلم در سطح ۶۰ ظاهر شده است؛ او برای این فیلم حتی نامزد سیمرغ هم نشد که شاید کمی مورد بی مهری قرار گرفته است.

هدیه تهرانی در قرمز و چهارشنبه سوری

و اما به سراغ هدیه تهرانی در دو فیلم (چهارشنبه سوری) و (قرمز) می رویم، در چهارشنبه سوری مژده به همسر خود شک دارد و در قرمز هستی مورد سوء ظن قرار میگیرد؛ در هر دو فیلم نیز حق با هدیه تهرانی است،او قهرمانی است خونسرد که همین صفت آن را جذاب میکند، تهرانی در فیلم قرمز هم از لحاظ روحی و هم جسمی مورد آزار قرار میگیرد، خواسته او در فیلم رهایی از ازدواجی است که به غلط صورت گرفته است. در فیلم چهارشنبه سوری نیز خواسته او فهمیدن حقیقتی است که دیگران کتمانش میکنند و به او انگ توهم زدن را میزنند؛ او مصرانه در هر دو فیلم میجنگد و بازی خود را پیش میبرد. هدیه تهرانی برای بازی در هردو فیلم توانسته سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن را به دست آورد.

پریناز ایزدیار در ابد و یک روز

پریناز ایزدیار در( ابد و یک روز)قهرمان به روزتر سینماست، او با این فیلم توانست چند پله را باهم در بازیگری طی کند و در نظر اهالی سینما و مخاطبان آن توانمند جلوه کند. او نقش خاطره انگیز سمیه را در این فیلم ایفا میکند. سمیه دختری است که در شرف ازدواج با فردی افغانستانی است، او که جور کش خانواده است در آخر نیز نمیتواند برادر کوچک ترش را که تنها امید اوست رها کند و تصمیم به بازگشت میگیرد. ایزدیار برای این فیلم برنده جایزه بهترین بازیگر نقش اول زن شد.

مهناز افشار در قسم

مهناز افشار و فیلمی که ابعاد دیگری از بازیگری او را نمایان کرد؛ پس از سعادت آباد این بار (قسم) سکوی پرتاب دیگری برای اوست، او با بازی درخشانش در فیلم قسم همه را به تحسین واداشت. راضیه زنی است که خواهرانه به دنبال مجازات قاتل خواهرش است؛ او شوهر خواهرش را قاتل میداند و برای اثبات آن تلاش میکند و به حرف های دیگران اهمیت نمیدهد، برای او هدف تنها محاکمه مهران احمدی است.  بازی تاثیر گذار مهناز افشار شایسته دریافت سیمرغ بود که با بی مهری داوران روبه رو شد. زنان در سینمای ایران همیشه با موانع و محدودیت هایی مواجه هستند، محدودیت هایی که حالا و با گذشت زمان نه تنها باعث کناره گیری آنها از این حرفه نشده است بلکه روز به روز شاهد درخشش بیشتر آنها هستیم. و در آخر در محدودیت ها ستاره شدن از بازیگران زن ایرانی بر می آید و آنها به بهترین شکل در حال انجام ماموریت خود هستند.

امتیاز شما به این یادداشت

مجموع امتیاز تا این لحظه

پس از مطالعه یادداشت الله خیری (قهرمان بودن) امتیاز و نظر خود را در این خصوص ثبت نمایید

امتیاز کاربران: ۲ ( ۱ رای)
منبع
همشهری جوان
برچسب ها
نمایش بیشتر

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن